Ten artykuł dotyczy państwa. Sprawdź również: inne znaczenia tego słowa.|
Gwinea |
| République de Guinée Republika Gwinei |
|||||
|
|||||
| Dewiza: (fr.) Travail, Justice, Solidarité (Praca, Sprawiedliwość, Solidarność) |
|||||
| Hymn: Liberté (Wolność) |
|||||
 |
|||||
| Język urzędowy | francuski | ||||
| Stolica | Konakry | ||||
| Ustrój polityczny | republika | ||||
| Głowa państwa | prezydent Lansana Conté |
||||
| Szef rządu | premier Ahmed Tidiane Souaré |
||||
| Powierzchnia • całkowita • wody śródlądowe |
75. na świecie 245 857 km² ~0% |
||||
| Liczba ludności (2007) • całkowita • gęstość zaludnienia |
83. na świecie 9 950 670▲ 40,5 osób/km² |
||||
| Jednostka monetarna | frank gwinejski (GNF) | ||||
| Niepodległość | od Francji 2 października 1958 |
||||
| Strefa czasowa | UTC ±0 | ||||
| Kod ISO 3166 | GN | ||||
| Domena internetowa | .gn | ||||
| Kod samochodowy | RG | ||||
| Kod telefoniczny | +224 | ||||
 |
|||||
Gwinea (Guinée, Republika Gwinei – République de Guinée) – państwo w zachodniej Afryce nad Oceanem Atlantyckim, graniczące z Gwineą Bissau, Senegalem, Mali, Liberią, Wybrzeżem Kości Słoniowej i Sierra Leone.
Zawartość |
Pierwszymi europejskimi kolonizatorami, którzy osiedlili się na terytorium dzisiejszej Gwinei byli Portugalczycy (1460 r.). W początkach epoki nowożytnej Gwinea była jednym z największych dostawców niewolników do pracy na plantacjach Ameryki. Od II połowy XIX wieku znajdowała się pod okupacją francuską. W 1886 i w 1889 r. ustalono granice z posiadłościami brytyjskimi i portugalskimi. Od 1904 r. Gwinea wchodziła w skład Francuskiej Afryki Zachodniej.
W 1958 r. na mocy nowej konstytucji, Francja dała możliwość wyboru swoim koloniom, między niepodległością lub zachowaniem obecnego statusu. Gwinea wybrała niepodległość, która miała miejsce 2 października tego samego roku.
Po uzyskaniu niepodległości władzę objął Ahmed Sèkou Touré. Jego rządy charakteryzowało wprowadzenie socjalizmu (szczególnie w gospodarce), tłumienie wszelkiej opozycji i łamanie praw człowieka. W polityce zagranicznej związał się z blokiem socjalistycznym i z państwami niezaangażowanymi. 26 marca 1984 r. Touré zmarł w Stanach Zjednoczonych po operacji serca. Zastąpił go na krótko premier Louis Lansana Beavogui, lecz ten został obalony 3 kwietnia następnego roku w wyniku zamachu stanu dokonanego przez obecnego prezydenta Lansanę Conté. Conté zaczął odchodzić od socjalizmu i wypuścił wielu więźniów politycznych, jednak jego władza nadal była dyktatorska. Pierwsze wolne wybory w historii kraju odbyły się dopiero w 1993 r. Wygrał je Conté przed liderem opozycji Alphą Condé. Dwa lata później odbyły się pierwsze wolne wybory parlamentarne, które wygrała proprezydencka Partia Jedności i Rozwoju. Opozycja jednak za każdym razem oskarżała rząd o fałszerstwa, a sam Conté był oskarżany o złą sytuację gospodarczą.
Powierzchnia:
Długość granic:
Linia brzegowa: 320 km
Gwinea dzieli się na siedem regionów i 33 prefektury. Stolica, Konakry, jest specjalnym regionem administracyjnym.
| Region | Powierzchnia (km²) |
Ludność | Stolica |
 |
|
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Region Boké | 31 186 | 760 119 | Boké | |
| 2 | Region Konakry | 450 | 1 092 436 | Konakry | |
| 3 | Region Faranah | 35 581 | 602 485 | Faranah | |
| 4 | Region Kankan | 72 145 | 1 011 644 | Kankan | |
| 5 | Region Kindia | 28 873 | 928 312 | Kindia | |
| 6 | Region Labé | 22 869 | 799 545 | Labé | |
| 7 | Region Mamou | 17 074 | 612 218 | Mamou | |
| 8 | Region Nzérékoré | 37 658 | 1 348 787 | Nzérékoré |
Mimo bogatych złóż surowców, jest to jedno z najuboższych państw świata. Podstawą gospodarki jest rolnictwo; uprawy kawy, ryżu, manioku, prosa, sorga, bananów. W Gwinei znajduje się 30% wszystkich światowych złóż boksytów, a kraj jest drugim największym eksporterem tego surowca. Inne surowce to rudy żelaza, tytanu, niklu, diamenty i złoto, których eksploatacja jest rozwijana. Istnieje niewielki przemysł skórzano-obuwniczy, drzewny i spożywczy.
Najliczniejszą grupą etniczną w Gwinei są Fulanie (ok. 40% ludności), żyją tu także liczni przedstawiciele ludów Mande (gł. Malinke, Susu). Główną religią jest islam, który wyznaje ok. 70% ludności, a ok. 30% animizm. Średni roczny przyrost naturalny wynosi 29‰ (1985–1990). Przeciętna długość trwania życia wynosi 44 lata, a średnia gęstość zaludnienia 25 mieszkańców na km². Najgęściej zaludniony jest obszar masywu Futa Dżalon. W miastach mieszka 26% ludności. Główne miasta to: Konakry, Kankan, Kindia i Labé.
Algieria · Angola · Benin · Botswana · Burkina Faso · Burundi · Czad · Demokratyczna Republika Konga · Dżibuti · Egipt · Erytrea · Etiopia · Gabon · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Gwinea Równikowa · Kamerun · Kenia · Komory · Kongo · Lesotho · Liberia · Libia · Madagaskar · Malawi · Mali · Mauretania · Mauritius · Mozambik · Namibia · Niger · Nigeria · Republika Południowej Afryki · Republika Środkowoafrykańska · Republika Zielonego Przylądka · Rwanda · Sahara Zachodnia · Senegal · Seszele · Sierra Leone · Somalia · Suazi · Sudan · Tanzania · Togo · Tunezja · Uganda · Wybrzeże Kości Słoniowej · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca · Zambia · Zimbabwe
Benin · Burkina Faso · Gambia · Ghana · Gwinea · Gwinea Bissau · Liberia · Mali · Niger · Nigeria · Republika Zielonego Przylądka · Senegal · Sierra Leone · Togo · Wyspy Świętego Tomasza i Książęca
|
|||||||
